miasto Warszawa

Etymologia nazw # Śródmieście

11 października 2016

Niedawno rozwiewałam Wasze wątpliwości, co do źródeł pochodzenia nazw warszawskich dzielnic. Post cieszył się ogromnym zainteresowaniem i prosiliście mnie o więcej podobnych informacji, jednak bardziej szczegółowych, dotyczących poszczególnych osiedli, a nawet nazw ulic. Bardzo się z tego cieszę, bo oznacza to, że interesuje Was to samo, co mnie. Ciekawostki historyczne na temat różnych nazw, których używamy przecież dzisiaj na okrągło to coś, co chyba najlepiej zapamiętywałam z wykładów. Z ogromną przyjemnością spełniam więc Waszą prośbę i biorę pod lupę Śródmieście. O ile większość nazw osiedli nie będzie pewnie niczym odkrywczym, to myślę, że parę z nazw ulic i placów może Was mocno zaskoczyć. Będziecie mogli zabłysnąć wiedzą przed znajomymi podczas spaceru! : )

Osiedla dzielnicy Śródmieście

Stare Miasto – to oczywiście najstarsza część Warszawy powstała w XIII wieku. Było o to dogodne miejsce na szlaku handlowym znad Morza Czarnego do Bałtyku, więc osiedlali się tu bogaci kupcy. Miasto szybko otoczone zostało wałem ziemnym, a później murem.

Nowe Miasto – Stara Warszawa szybko zrobiła się zbyt ciasna dla swoich mieszkańców, a mury nie pozwoliły się jej swobodnie rozwijać. W 1408 roku nadano więc przywilej lokacyjny drugiemu miastu – Nowej Warszawie, czyli dzisiejszemu Nowemu Miastu.

Śródmieście Północne/ Południowe – sama nazwa śródmieście nie jest niczym zaskakującym, jednak podział na Śródmieście Północne i Południowe nie jest przypadkowy. Śródmieście Południowe to w dużej mierze zachowana bądź odtworzona architektura XIX i XX wieku, co widać w rozkładnie ulic i kształcie kamienic (poza wcinającą się ulicą Marszałkowską i Placem Konstytucji), podczas gdy Śródmieście Północne zostało w większości przekształcone po wojnie.

Muranów – nazwa ma korzenie weneckie, gdyż Murano to wyspa (a dokładnie 7 małych połączonych ze sobą wysepek) leżąca w pobliżu Wenecji. Włoski architekt Józef Szymon Bellotti nazwał tak pałacyk, który został wybudowany właśnie na terenie dzisiejszego Muranowa.

Solec – swoją nazwę zawdzięcza soli, która była transportowana Wisłą z Wieliczki. Na terenie dzisiejszego Solca (kiedyś osady o tej samej nazwie) powstał port rzeczny, w którym zatrzymywały się barki z solą.

Powiśle – historia osiedla była bardzo mocno związana z Wisłą, w naturalny sposób przejęło więc po niej trzon swojej nazwy. Obszar ten był nieustannie zalewany przez rzekę, dodatkowo ze skarpy spływały liczne strumienie przepływając przez ten obniżony teren, był on więc trudnodostępny i nie zachęcał do zamieszkania.  Dopiero po powstaniu Mariensztatu można mówić o pierwszym osadnictwie w tym obszarze.

Ujazdów – nazwa pochodzi od Jazdowa, który był grodem chroniącym handlowej osady Solec.

dsc_1349-nef

Place, ulice i obiekty

Ulica Karowa – dzisiaj budzą nas śmieciarki MPO, natomiast kiedyś z okolic Starego Miasta śmieci w kierunku Wisły wywoziły właśnie tą ulicą wozy straży ogniowej, czyli tak zwane „kary”. Przy tej ulicy znajodwała się także Komenda Karowa, późniejszy Zakład Oczyszczania Miasta.

Mariensztat – nazwa oczywiście przywodzi na myśl język niemiecki. I dobrze, bo Marienstadt to po prostu „Miasto Marii” i mowa tutaj o Marii Potockiej, właścicielce tamtejszej jurydyki (osada wokół miasta królewskiego, prywatne miasteczko magnackie).

Tamka – swoją nazwę wzięła od tamy, która przebiegała przez rzekę przepływającą niegdyś w miejscu tejże ulicy słynnej z pewnej znanej warszawskiej legendy.

Chmielna – dawniej nazywana Drogą przez Chmielnik (czyż nie uroczo?), gdyż przecinała ogromne uprawy chmielu.

Plac Konstytucji – jego otwarcie miało miejsce 22 lipca 1952 r., w dzień uchwalenia konstytucji PRL, upamiętnia więc to wydarzenie, a nie konstytucję 3 Maja, jak myśli większość nie zorientowanych w temacie Polaków.

Nowy Świat – w XVII wieku wokół Starego i Nowego Miasta zaczęły powstawać jurydyki. Pierwszą świecką jurydyką była właśnie ta zwana „Nowym Światem”.

Plac Żelaznej Bramy – nazwa wzięła się od żelaznej bramy, która wpuszczała do Ogrodu Saskiego od zachodu. Był to ważny element Osi Saskiej, której z pewnością poświęcę uwagę w innym, osobnym wpisie.

Marszałkowska – mi zawsze ta nazwa kojarzyła się z Piłsudskim, więc podejrzewam, że wielu z Was także może mieć takie skojarzenia. Okazuje się jednak, że ulica wzięła swoje imię od nazwy urzędu marszałka wielkiego koronnego Franciszka Bielińskiego. To bardzo ciekawa postać w historii Warszawy. Franciszek Beliński stał bowiem na czele Komisji Brukowej istniejącej w XVIII w., która była odpowiedzialna m.in. za poprawę warunków sanitarnych, kanalizację, wybrukowanie i uporządkowanie najważniejszych ulic miasta.

Aleje Jerozolimskie – z nazwą związana jest bardzo ciekawa historia: w drugiej połowie XVIII wieku powstała w okolicy dzisiejszego Placu Zawiszy osada żydowska, gdzie Żydzi chętnie się osiedlali. Osada ta nazwana została Nową Jerozolimą. Nie wszystkim jednak pomysł ten się spodobał, gdyż Żydzi stanowili niebezpieczną konkurencję w handlu. Mieszkancy stale dewastowali osadę i doprowadzili do jej usunięcia. O osadzie przypomina dzisiaj jedynie prowadząca do niej droga – Droga Jerozolimska znana nam jako Aleje Jerozolimskie.

dsc_1348-nef

To tyle, jeśli chodzi o Śródmieście. Wiem, że kilka osób na ten wpis czekało. Mam nadzieję, że kończycie go czytać bogatsi o parę nieznanych Wam wcześniej historycznych ciekawostek. Ja dowiedziałam się naprawdę sporo robiąc research do tego wpisu. Teraz przykładowo zupełnie inaczej będę patrzeć na ulicę Karową, bo kompletnie nie spodziewałam się, że może mieć związek z wywozem śmieci ; )

 

 

You Might Also Like

  • O rany, ale mnie zaskoczyłaś tym Placem Konsytucji. Ale w sumie biorąc pod uwagę otaczającą go architekture i te wszystkie socrealistyczne figury to w sumie pochodzenie jego nazwy powinno być oczywiste.
    Punkt dla Ciebie!
    😉

    • Yay! O to chodziło! Cieszę się, że dowiedziałaś się czegoś nowego z wpisu 😀

  • Fajnie jest dowiedzieć się takich rzeczy o mieście, w którym się mieszka. Chciałabym, żeby ktoś zrobił podobny post o Poznaniu lub Rzeszowie – to „moje” miasta, ale na nich historia się nie skończy, bo latem przyszłego roku czeka mnie przeprowadzka do Krakowa lub Warszawy (decyzja jeszcze niepodjęta :D)

    Na Tamce mieszkałam kiedyś przez kilka dni w hostelu, a etymologia Alei Jerozolimskich mnie zaskoczyła. To dopiero historia!

    • W ogóle to przedstawiasz Warszawę w taki fajny sposób, że na pewno to będzie miało wpływ na moją decyzję odnośnie Kraków/Warszawa.

      • Dzięki za miłe słowa <3

        Ja akurat znam dosyć dobrze zarówno Kraków jak i Warszawę, choć Warszawę zdecydowanie bardziej, ale w Krakowie mam mnóstwo znajomych i bywałam tam często z racji bliskości do Nowego Sącza. Klimat miast jest zupełnie inny, więc to zależy, czego się szuka 🙂 Przykładowo: ja bardzo dobrze odnalazłam się w Warszawie, natomiast mój brat, chociaż mieszkał rok w Warszawie, postawił na Kraków i tam czuł się o wiele lepiej. Jak będziesz podejmować decyzję, to mogę spróbować w miarę obiektywny sposób opisać oba miasta, bo chociaż Warszawę uwielbiam, to ma też swoje niewątpliwe wady 🙂

        Ja natomiast nigdy nie byłam w Poznaniu. Na pewno będę chciała go odwiedzić, bo jestem ogrooomną fanką "Jeżyzjady" i z chęcią pochodziłabym sobie drogami bohaterów książek. Marzy mi się wpis na blogu w tym klimacie 🙂

  • Niesamowicie ciekawy tekst 🙂 Często się zastanawiam, skąd biorą się dane nazwy ulic, dzielnic czy chociażby stacji autobusowych (niektóre są oczywiste, ale inne naprawdę dają do myślenia). Czekam na dalsze teksty z tej serii i pozdrawiam! 🙂

    • Marta Mazur

      Dziękuję! Na pewno coś jeszcze takiego stworzę 😉

    • Dziękuję! Na pewno coś podobnego jeszcze stworzę 🙂

  • Racja, jestem zaskoczona pewnymi nazwami. Ja się wcześniej nie zastanawiałam. Gorzej, nawet aż tak nie przywiązywałam wagi do nazw ulic. Ważne, że wiem, gdzie co jest. Teraz będę inaczej chodziła po Śródmieściu.

    • Marta Mazur

      Ja też rzadko się zastanawiałam nad pochodzeniem nazw, ale jak usłyszałam parę zaskakujących ciekawostek na ten temat, zapragnęłam poznać je wszystkie! 🙂

    • Ja też rzadko się zastanawiałam nad pochodzeniem nazw, ale jak usłyszałam parę zaskakujących ciekawostek na ten temat, zapragnęłam poznać je wszystkie! 🙂

  • Przyznam szczerze, że naprawdę zaskoczyło mnie kilka z nich. Uwielbiam Warszawę, ale ze wstydem przyznam, że jak dotąd nie zastanawiałam się skąd pochodzą nazwy poszczególnych dzielnic.

    • Bardzo się cieszę, że wpis Cię zainteresował 🙂