miasto urbanistyka Warszawa

Etymologia nazw # Śródmieście

11 października 2016

Niedawno rozwiewałam Wasze wątpliwości, co do źródeł pochodzenia nazw warszawskich dzielnic. Post cieszył się ogromnym zainteresowaniem i prosiliście mnie o więcej podobnych informacji, jednak bardziej szczegółowych, dotyczących poszczególnych osiedli, a nawet nazw ulic. Bardzo się z tego cieszę, bo oznacza to, że interesuje Was to samo, co mnie. Ciekawostki historyczne na temat różnych nazw, których używamy przecież dzisiaj na okrągło to coś, co chyba najlepiej zapamiętywałam z wykładów. Z ogromną przyjemnością spełniam więc Waszą prośbę i biorę pod lupę Śródmieście. O ile większość nazw osiedli nie będzie pewnie niczym odkrywczym, to myślę, że parę z nazw ulic i placów może Was mocno zaskoczyć. Będziecie mogli zabłysnąć wiedzą przed znajomymi podczas spaceru! : )

Osiedla dzielnicy Śródmieście

Stare Miasto – to oczywiście najstarsza część Warszawy powstała w XIII wieku. Było o to dogodne miejsce na szlaku handlowym znad Morza Czarnego do Bałtyku, więc osiedlali się tu bogaci kupcy. Miasto szybko otoczone zostało wałem ziemnym, a później murem.

Nowe Miasto – Stara Warszawa szybko zrobiła się zbyt ciasna dla swoich mieszkańców, a mury nie pozwoliły się jej swobodnie rozwijać. W 1408 roku nadano więc przywilej lokacyjny drugiemu miastu – Nowej Warszawie, czyli dzisiejszemu Nowemu Miastu.

Śródmieście Północne/ Południowe – sama nazwa śródmieście nie jest niczym zaskakującym, jednak podział na Śródmieście Północne i Południowe nie jest przypadkowy. Śródmieście Południowe to w dużej mierze zachowana bądź odtworzona architektura XIX i XX wieku, co widać w rozkładnie ulic i kształcie kamienic (poza wcinającą się ulicą Marszałkowską i Placem Konstytucji), podczas gdy Śródmieście Północne zostało w większości przekształcone po wojnie.

Muranów – nazwa ma korzenie weneckie, gdyż Murano to wyspa (a dokładnie 7 małych połączonych ze sobą wysepek) leżąca w pobliżu Wenecji. Włoski architekt Józef Szymon Bellotti nazwał tak pałacyk, który został wybudowany właśnie na terenie dzisiejszego Muranowa.

Solec – swoją nazwę zawdzięcza soli, która była transportowana Wisłą z Wieliczki. Na terenie dzisiejszego Solca (kiedyś osady o tej samej nazwie) powstał port rzeczny, w którym zatrzymywały się barki z solą.

Powiśle – historia osiedla była bardzo mocno związana z Wisłą, w naturalny sposób przejęło więc po niej trzon swojej nazwy. Obszar ten był nieustannie zalewany przez rzekę, dodatkowo ze skarpy spływały liczne strumienie przepływając przez ten obniżony teren, był on więc trudnodostępny i nie zachęcał do zamieszkania.  Dopiero po powstaniu Mariensztatu można mówić o pierwszym osadnictwie w tym obszarze.

Ujazdów – nazwa pochodzi od Jazdowa, który był grodem chroniącym handlowej osady Solec.

dsc_1349-nef

Place, ulice i obiekty

Ulica Karowa – dzisiaj budzą nas śmieciarki MPO, natomiast kiedyś z okolic Starego Miasta śmieci w kierunku Wisły wywoziły właśnie tą ulicą wozy straży ogniowej, czyli tak zwane „kary”. Przy tej ulicy znajodwała się także Komenda Karowa, późniejszy Zakład Oczyszczania Miasta.

Mariensztat – nazwa oczywiście przywodzi na myśl język niemiecki. I dobrze, bo Marienstadt to po prostu „Miasto Marii” i mowa tutaj o Marii Potockiej, właścicielce tamtejszej jurydyki (osada wokół miasta królewskiego, prywatne miasteczko magnackie).

Tamka – swoją nazwę wzięła od tamy, która przebiegała przez rzekę przepływającą niegdyś w miejscu tejże ulicy słynnej z pewnej znanej warszawskiej legendy.

Chmielna – dawniej nazywana Drogą przez Chmielnik (czyż nie uroczo?), gdyż przecinała ogromne uprawy chmielu.

Plac Konstytucji – jego otwarcie miało miejsce 22 lipca 1952 r., w dzień uchwalenia konstytucji PRL, upamiętnia więc to wydarzenie, a nie konstytucję 3 Maja, jak myśli większość nie zorientowanych w temacie Polaków.

Nowy Świat – w XVII wieku wokół Starego i Nowego Miasta zaczęły powstawać jurydyki. Pierwszą świecką jurydyką była właśnie ta zwana „Nowym Światem”.

Plac Żelaznej Bramy – nazwa wzięła się od żelaznej bramy, która wpuszczała do Ogrodu Saskiego od zachodu. Był to ważny element Osi Saskiej, której z pewnością poświęcę uwagę w innym, osobnym wpisie.

Marszałkowska – mi zawsze ta nazwa kojarzyła się z Piłsudskim, więc podejrzewam, że wielu z Was także może mieć takie skojarzenia. Okazuje się jednak, że ulica wzięła swoje imię od nazwy urzędu marszałka wielkiego koronnego Franciszka Bielińskiego. To bardzo ciekawa postać w historii Warszawy. Franciszek Beliński stał bowiem na czele Komisji Brukowej istniejącej w XVIII w., która była odpowiedzialna m.in. za poprawę warunków sanitarnych, kanalizację, wybrukowanie i uporządkowanie najważniejszych ulic miasta.

Aleje Jerozolimskie – z nazwą związana jest bardzo ciekawa historia: w drugiej połowie XVIII wieku powstała w okolicy dzisiejszego Placu Zawiszy osada żydowska, gdzie Żydzi chętnie się osiedlali. Osada ta nazwana została Nową Jerozolimą. Nie wszystkim jednak pomysł ten się spodobał, gdyż Żydzi stanowili niebezpieczną konkurencję w handlu. Mieszkancy stale dewastowali osadę i doprowadzili do jej usunięcia. O osadzie przypomina dzisiaj jedynie prowadząca do niej droga – Droga Jerozolimska znana nam jako Aleje Jerozolimskie.

dsc_1348-nef

To tyle, jeśli chodzi o Śródmieście. Wiem, że kilka osób na ten wpis czekało. Mam nadzieję, że kończycie go czytać bogatsi o parę nieznanych Wam wcześniej historycznych ciekawostek. Ja dowiedziałam się naprawdę sporo robiąc research do tego wpisu. Teraz przykładowo zupełnie inaczej będę patrzeć na ulicę Karową, bo kompletnie nie spodziewałam się, że może mieć związek z wywozem śmieci ; )

 

 

You Might Also Like