miasto urbanistyka Warszawa

Etymologia nazw # Żoliborz

9 listopada 2017

Choć nie mieszkam na Żoliborzu, moje ścieżki ostatnio wyjątkowo często przecinają tamtejsze ulice. Nazwy na mijanych tabliczkach jak zwykle wzbudziły moją ciekawość na tyle, że postanowiłam poszperać w dostępnych mi źródłach w poszukiwaniu ich etymologii. Dzielę się i z Wami zdobytymi ciekawostkami kontynuując tym samym serię wpisów o etymologii warszawskich nazw. Czytajcie do końca! Myślę, że na koniec coś może Was zaskoczyć ; )

Marymont – Potok – kiedy Jan III Sobieski wybudował tutaj królowej Marysieńce pałacyk letni, na jej cześć nazwał to miejsce z francuska Marie Mont, czyli „Góra Marii”. Potok natomiast oznacza nazwę jednego z paru osiedli wchodzących w skład zespołu osiedli Marymont.

Sady Żoliborskie – w 1973 roku na terenie wsi Buraków (i już wiecie skąd ul. Burakowska) powstało tu osiedle o tej nazwie – Sady Żoliborskie – zaprojektowane przez prof. Halinę Skibniewską. Osiedle, uważane za najpiękniejsze osiedle PRL-u, charakteryzuje się bardzo dużą ilością zieleni w stosunku do powierzchni terenów zabudowanych. Użycie słowa „sady” nie jest przypadkowe też z tego względu, że część drzew rosnących na osiedlu to były prawdziwe drzewa owocowe, co wzięło się z zamiłowania projektantki do podkreślania naturalnego charakteru miejsca, w którym powstało osiedle. O samych Sadach można pisać tyle, że myślę, że to ciekawy temat na osobny wpis ; )

Stary Żoliborz – najstarsza część dzielnicy. Na jej terenie leży Cytadela, o której pisałam jakiś czas temu. Stary Żoliborz dzieli się na Żoliborz Dziennikarski, Żoliborz Urzędniczy, Żoliborz Oficerski, Żoliborz WSM (Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa, inaczej tę część dzielnicy nazywa się Żoliborzem Spółdzielczym) i Żoliborz Centralny. Dziennikarski, Urzędniczy, Oficerski… skąd się to wzięło? Nazwy pochodzą od spółdzielni dziennikarzy, urzędników i oficerów, które przed wojną wybudowały tam swoje osiedla.

Plac Inwalidów – plac został tak nazwany ku czci inwalidów I Wojny Światowej.

ul. Śmiała – leży na terenie Żoliborza Oficerskiego, nazwa zatem nawiązuje do odwagi i śmiałości żołnierzy. W tej części Żoliborza zresztą wiele nazw ulic ma swoje korzenie  w siłach zbrojnych. Nazwa tej ulicy jednak ma też drugie dno, ponieważ niektóre źródła wskazują na to, że może być związana z bardzo odważną jak na lata 20. XX wieku zabudową.

Plac Wilsona – wcześniejszy Plac Stefana Żeromskiego w okresie międzywojennym dostał nową nazwę na cześć prezydenta USA. Jeżeli ktoś ma jeszcze wątpliwości jak poprawnie wymawiać tę nazwę, robimy to przez „W”, czyli tak jak piszemy „Wilsona”, a nie „Łilsona”. Bierze się to po prostu z tradycji, ponieważ nazwa została spolszczona już bardzo dawno temu i nie ma powodu, by od tej tradycji odchodzić. Każdy Warszawiak używa tej spolszczonej wersji, dlatego i my przyjezdni powinniśmy tę tradycję uszanować. Poza tym w końcu mówimy „Rondo Waszyngtona”, a nie „Łoszingtona”, prawda? Tu nikt nie ma wątpliwości ; )

A czy wiecie, że oświetlenie stacji metra zmienia swój kolor w zależności od pory dnia? Żółte oświetlenie o poranku przechodzi przez zieleń, niebieski aż do różowej o zachodzie słońca.

Powązki – nazwa pochodzi od nazwy wsi, na terenie której znajdowały się rozległe tereny rolne. Wieś swoją nazwę wzięła zaś od słowa „pawąz” oznaczającego drąg do dociskania siana na wozie.

ul. Fawory – wiecie, że tak nazywał się historycznie Żoliborz? Oczywiście nie cały, ale ta jego część, która stanowiła dawną północną dzielnicę starej Warszawy. Ja byłam zaskoczona! : ) W dawnych czasach słowo fawory oznaczało łaskę i przychylność.

A skąd nazwa samego Żoliborza? Tych, którzy jeszcze nie wiedzą zapraszam do wpisu, w którym tłumaczę tę i inne nazwy warszawskich dzielnic : )

Wpis jest krótki, bo i sam Żoliborz nie jest duży. Właściwie to najmniejsza powierzchniowo dzielnica Warszawy i ma tylko 135 ulic (dla porównania Mokotów ma ich 492), z których większość to nazwiska ludzi lub nazwy wzięte od nazw miejscowości i regionów. Mimo to znalazło się tu parę ciekawostek, które nie są tak oczywiste, a dobrze o tym wiedzieć przechadzając się ulicami : )

A Wy wiecie skąd pochodzi nazwa Waszej ulicy? : )

 

You Might Also Like