Zmiana czasu na zimowy – kiedy wypada i jak wpływa na organizm?

Zmiana czasu na zimowy w 2026 roku wypada w nocy z soboty 25 października na niedzielę 26 października. O godzinie 3:00 cofniemy zegary na 2:00, dzięki czemu ta noc potrwa godzinę dłużej. W dalszej części artykułu znajdziesz informacje o historii zmiany czasu, jej wpływie na organizm i sposobach przygotowania się do przestawienia zegarków.

Kiedy wypada zmiana czasu na zimowy w 2026 roku?

W 2026 roku przejście z czasu letniego na zimowy nastąpi dokładnie w nocy z soboty 25 października na niedzielę 26 października. Zegary cofamy o godzinie 3:00 na 2:00, co w praktyce oznacza, że śpimy o godzinę dłużej. Termin wynika z prostej zasady – zmiana zawsze odbywa się w ostatnią niedzielę października.

Zmiana czasu na zimowy w 2026 roku odbędzie się z 25 na 26 października – o 3:00 cofamy zegary na 2:00, a noc potrwa 9 godzin.

Dla porządku warto zestawić obie zmiany czasu obowiązujące w Polsce w 2026 roku:

Wiosenne przesunięcie zegara na czas letni wiąże się ze zmianą wskazań z 2:00 na 3:00. Zimą natomiast wracamy do czasu standardowego, czyli środkowoeuropejskiego.

Dlaczego wciąż przestawiamy zegarki?

Zwyczaj ten ma znacznie dłuższą historię, niż mogłoby się wydawać. Pierwszym pomysłodawcą zmiany czasu był Benjamin Franklin, który już w 1784 roku zwracał uwagę na lepsze wykorzystanie światła dziennego. Później do tematu wrócili William Willett i George Vernon Hudson, ale ich propozycje długo nie wchodziły w życie.

W Polsce czas letni odpowiada strefie UTC+2 i nosi nazwę czasu środkowoeuropejskiego letniego CEST. Zimą natomiast wracamy do UTC+1, czyli czasu środkowoeuropejskiego CET.

Od pomysłu do pierwszej zmiany w Europie

Pionierami we wprowadzeniu czasu letniego okazały się Niemcy oraz Austro-Węgry. Pierwsza zmiana nastąpiła 30 kwietnia 1916 roku o godzinie 23:00, w trakcie I wojny światowej. W kolejnych latach rozwiązanie przyjęły między innymi Wielka Brytania i Stany Zjednoczone.

W Stanach Zjednoczonych Kongres uchwalił w 1966 roku Uniform Time Act, który ujednolicił zasady stosowania czasu letniego w czasach pokoju. Z kolei w Unii Europejskiej termin zmiany reguluje Dyrektywa 2000/84/WE.

Jak wyglądały zmiany w Polsce?

W Polsce po raz pierwszy czas przestawiono w 1919 roku. Zmiany nie były wtedy regularne – odbywały się m.in. w latach 1945–1949 oraz 1957–1964. Dopiero od 1977 roku zegarki przestawiamy co roku.

Obecnie wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej zmieniają czas tej samej nocy. Dzięki temu transport międzynarodowy i systemy handlowe mogą działać w miarę płynnie, choć sama operacja nadal bywa problematyczna. Co ciekawe, nawet na Antarktydzie stacje badawcze przyjmują czas obowiązujący w kraju macierzystym.

Oszczędność energii to wciąż aktualny argument?

Kiedyś czas letni, zwany też DST, tłumaczono głównie mniejszym zużyciem energii elektrycznej. W badaniu w Nowej Zelandii odnotowano spadek zużycia prądu o 5% w pierwszym tygodniu po zmianie, a w USA o 1% dziennie. W nowoczesnych warunkach korzyści te są jednak często mniejsze, bo zużycie energii zależy od klimatyzacji i wentylacji, a nie tylko od oświetlenia.

Jak zmiana czasu wpływa na organizm?

Nawet jednogodzinne przesunięcie potrafi rozregulować wewnętrzny zegar biologiczny. Organizm potrzebuje zwykle kilku dni, aby przyzwyczaić się do nowego rytmu światła i ciemności.

Zegar biologiczny i sen

Po zmianie czasu część osób odczuwa zaburzenia snu, trudności z zaśnięciem lub wcześniejsze wybudzanie. Pojawić się może spadek koncentracji i obniżony nastrój. U osób z tendencją do obniżonego nastroju zmiana ta bywa też kojarzona z nasileniem objawów depresyjnych.

U osób wrażliwych, zwłaszcza seniorów, przestawienie czasu bywa silniej odczuwalne. Niektórzy skarżą się wtedy na zmęczenie, rozdrażnienie lub brak energii.

Układ krążenia i codzienna sprawność

Niektóre obserwacje wiążą nagłą zmianę rytmu dobowego ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. W literaturze pojawiają się też doniesienia o czasowym wzroście liczby wypadków drogowych, choć jaśniejsze poranki mogą jednocześnie poprawiać bezpieczeństwo w godzinach dojazdu do pracy.

Szczególną sytuacją jest noc zmiany z 25 na 26 października 2026. Trwa ona 9 godzin zamiast 8, co ma znaczenie przy rozliczaniu pracy nocnej. Osoby pełniące dyżur pracują wtedy dłużej, a systemy kadrowe muszą uwzględnić dodatkową godzinę.

Jak przygotować się do przestawienia zegarków?

Kilka dni przed zmianą warto stopniowo przesuwać porę zasypiania i wstawania o 10–15 minut. To pomaga organizmowi łagodnie wejść w nowy rytm. W dniu zmiany dobrze jest rano poszukać naturalnego światła, które wspiera synchronizację zegara biologicznego.

Urządzenia z automatyczną zmianą czasu

Większość smartwatchy, telefonów, komputerów i tabletów aktualizuje godzinę bez ingerencji użytkownika. Zegarki z synchronizacją radiową lub modułem GPS również robią to samodzielnie. Dzięki temu nie trzeba pamiętać o przestawieniu popularnych urządzeń cyfrowych.

Jeśli korzystasz ze smartwatcha, możesz dodatkowo śledzić jakość snu i tętno po zmianie czasu. To wygodny sposób na obserwację reakcji organizmu w pierwszych dniach po przestawieniu.

Ręczne przestawianie zegarków

Klasyczne zegarki analogowe wymagają wyciągnięcia koronki i pokręcenia nią w celu ustawienia wskazówek. W zegarkach elektronicznych najczęściej używa się przycisków adjust oraz mode – pierwszy wchodzi w ustawienia, drugi pozwala zmieniać godziny i minuty.

W noc zmiany sprawdź zwłaszcza:

• zegarki mechaniczne i analogowe,
• zegary ścienne i budziki,
• urządzenia AGD bez dostępu do internetu,
• systemy alarmowe i sterowniki ogrzewania.

Proste sposoby na lepszą adaptację

W pierwszych dniach po zmianie unikaj ciężkich posiłków i kofeiny tuż przed snem. Zaplanuj dzień nieco spokojniej i postaraj się nie rozpoczynać intensywnych treningów późnym wieczorem. Regularny ruch na świeżym powietrzu w ciągu dnia ułatwia powrót do równowagi.

Czy zmiana czasu zostanie zniesiona?

Od kilku lat w Unii Europejskiej trwa dyskusja o rezygnacji z przestawiania zegarków. W ankiecie z 2018 roku aż 84% respondentów opowiedziało się za zniesieniem zmiany czasu. W Polsce zwolenników rezygnacji było 78%.

Co mówią unijne przepisy?

Parlament Europejski zatwierdził plan zniesienia zmiany czasu od 2021 roku, jednak decyzja wymaga zgody państw członkowskich. Rada Unii Europejskiej opóźnia dalsze prace, a Komisja Europejska wezwała kraje do przygotowania przepisów kontynuujących dotychczasowe ustalenia.

Na przesunięcie reformy wpływ miały również pandemia COVID-19, brexit i wojna w Ukrainie. Obecne polskie przepisy, zawarte w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 4 marca 2022 roku, przewidują zmiany czasu do 2026 roku włącznie.

Jakie scenariusze są rozważane?

Gdyby zmiana została zniesiona, Polska musiałaby wybrać między stałym czasem letnim a zimowym. Pozostawienie UTC+2 przez cały rok oznaczałoby jaśniejsze wieczory zimą, ale ciemniejsze poranki. Z kolei stały UTC+1 jest bliższy naturalnemu rytmowi geograficznemu, jednak latem słońce zachodziłoby wcześniej.

Na razie żadna decyzja nie została podjęta. Wiele wskazuje na to, że zmiana czasu może przestać obowiązywać najwcześniej w 2027 roku, ale jeszcze przez jakiś czas będziemy co roku przestawiać zegarki.