Kiedy jest Dzień Kobiet?

Międzynarodowy Dzień Kobiet obchodzimy co roku 8 marca, a w 2026 roku przypada on w niedzielę. To święto o ponad stuletniej tradycji, ustanowione jako wyraz walki o równe prawa kobiet. W artykule sprawdzisz daty na kolejne lata, historię 8 marca oraz sposoby świętowania w Polsce i na świecie.

W jakim dniu tygodnia wypada 8 marca w najbliższych latach?

Termin obchodów pozostaje niezmienny, ale dzień tygodnia każdego roku wygląda inaczej. W 2025 roku świętowaliśmy w sobotę, a w 2026 roku 8 marca to niedziela. Zestawienie kolejnych lat przedstawia tabela.

Skąd pochodzi data 8 marca?

Współczesny Międzynarodowy Dzień Kobiet wyrasta z ruchów robotniczych w Ameryce Północnej i Europie. Znacznie starszą tradycję czczenia kobiet można wiązać z rzymskimi Matronaliami, świętem macierzyństwa i płodności poświęconym bogini Junonie. Mężowie obdarowywali wtedy żony prezentami, a kobiety modliły się o pomyślność w małżeństwie.

Pierwszy Narodowy Dzień Kobiet odbył się 28 lutego 1909 roku w Nowym Jorku. Zorganizowała go Socjalistyczna Partia Ameryki zgodnie z sugestią sufrażystki Theresy Malkiel. To wydarzenie uznaje się za bezpośredni impuls do późniejszego ustanowienia święta międzynarodowego.

W sierpniu 1910 roku w Kopenhadze zebrała się Międzynarodowa Socjalistyczna Konferencja Kobiet. Uczestniczyło w niej ponad 100 kobiet z 17 krajów, w tym Clara Zetkin, Käte Duncker i Paula Thiede. Delegatki przyjęły pomysł corocznego Dnia Kobiet w anonimowym głosowaniu, ale nie ustaliły jeszcze jednej wspólnej daty obchodów.

Pierwsze międzynarodowe obchody zorganizowano 19 marca 1911 roku w Austrii, Danii, Niemczech i Szwajcarii. Ponad milion osób domagało się wówczas prawa wyborczego dla kobiet, możliwości obejmowania stanowisk publicznych, równego dostępu do pracy i szkoleń oraz zakończenia dyskryminacji w miejscu pracy.

W obiegowych opowieściach pojawiają się też wcześniejsze daty, takie jak strajk pracownic branży włókienniczej z 8 marca 1908 roku czy strajk w fabryce bawełny z 1857 roku w Nowym Jorku. Zdaniem części badaczy te opisy bywają mitami, które miały odciąć święto od jego socjalistycznych korzeni. Faktem jest natomiast marsz 15 tysięcy szwaczek, które domagały się praw politycznych i ekonomicznych.

Międzynarodowy Dzień Kobiet nie powstał w PRL-u. Jego korzenie sięgają ruchów robotniczych oraz sufrażystek z początku XX wieku.

Wybór 8 marca łączy się ze strajkami kobiet w Rosji z lat 1913 i 1917. Demonstracje z 8 marca 1917 roku pod hasłem „chleb i pokój” stały się początkiem rewolucji lutowej. Cztery dni po protestach abdykował car, a rząd tymczasowy przyznał kobietom prawa wyborcze. Po rewolucji październikowej Aleksandra Kołłontaj przekonała Lenina, aby 8 marca stał się oficjalnym świętem w Rosji.

Z czasem datę wzmocniły działania Organizacji Narodów Zjednoczonych. Karta Narodów Zjednoczonych z 1945 roku była pierwszym międzynarodowym dokumentem potwierdzającym zasadę równości kobiet i mężczyzn. W 1975 roku ONZ ogłosiło Międzynarodowy Rok Kobiet, a w 1977 rezolucja Zgromadzenia Ogólnego pozwoliła państwom obchodzić Dzień Praw Kobiet i Pokoju na Świecie w wybranym dniu.

Święto od początku łączyło się z feminizmem. Pierwsza fala feminizmu, przypadająca na lata około 1840–1920, koncentrowała się na prawach wyborczych, dostępie do edukacji i reformie prawa rodzinnego. Druga fala w latach 60. i 70. XX wieku dodała tematy rynku pracy, seksualności oraz przemocy wobec kobiet. Trzecia fala poszerzyła te wątki o kwestie rasowe, etniczne, religijne i perspektywę Globalnego Południa.

Jak zmieniał się Dzień Kobiet w Polsce?

Polska historia tego święta jest dłuższa, niż mogłoby się wydawać. Na przestrzeni dekad zmieniała się zarówno data, jak i charakter obchodów.

Kiedy po raz pierwszy obchodzono Dzień Kobiet w Polsce?

Pierwsze polskie obchody odbyły się 24 marca 1924 roku. Nie zdobyły wtedy dużej popularności i miały raczej środowiskowy charakter. Dopiero po drugiej wojnie światowej święto przesunięto w Polsce na 8 marca.

Jak wyglądały obchody w PRL-u?

W czasach PRL-u 8 marca stało się wydarzeniem masowym, ale często traktowano je jako święto oficjalne i obowiązkowe. W zakładach pracy organizowano akademie, a kobiety otrzymywały goździki, tulipany, rajstopy, mydła lub kawę. Władza podkreślała rolę kobiet w produkcji i życiu społecznym, ale realne zmiany w równouprawnieniu postępowały wolniej.

Co zmieniło się po 1993 roku?

W 1993 roku rząd Hanny Suchockiej, pierwszej kobiety pełniącej funkcję premiera, zniósł oficjalny charakter Dnia Kobiet jako święta państwowego. Obchody przeniosły się głównie do sfery prywatnej i wydawały się tracić na znaczeniu.

Nowe otwarcie przyszło w 2000 roku. Po głośnej policyjnej akcji w Lublińcu, podczas której zatrzymano pacjentkę ginekologa, w Warszawie zorganizowano pierwszą Manifę. Od tego czasu uliczne demonstracje na rzecz praw kobiet odbywają się w Polsce co roku, a 8 marca łączy wręczanie kwiatów z edukacją o równości i sprzeciwem wobec dyskryminacji.

Gdzie Dzień Kobiet obchodzi się inaczej lub innego dnia?

Święto ma zasięg międzynarodowy, ale nie wszędzie wygląda tak samo. Część krajów przesunęła jego datę, a część nadała mu charakter zbliżony do Dnia Matki. Wybrane różnice prezentuje poniższa tabela.

We Włoszech kobiety otrzymują gałązki akacji srebrzystej i żółte mimozy. W Chinach oprócz 8 marca dużą rolę odgrywa też 7 marca, czyli Dzień Dziewcząt. W Armenii obchody rozciągają się między 8 marca a 7 kwietnia, tworząc Miesiąc Kobiet.

Nawet w Europie Dzień Kobiet bywa dniem wolnym od pracy. Od 2019 roku obowiązuje to w Berlinie, a od 2023 także w Meklemburgii-Pomorzu Przednim.

Jakie inne daty upamiętniają kobiety?

Kalendarz międzynarodowy zawiera również kilka innych dat związanych z prawami kobiet, bezpieczeństwem i równością.

Jakie daty ustanowiła ONZ?

Najczęściej wymieniane daty to:

• 25 listopada – Międzynarodowy Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet, ustanowiony 17 grudnia 1999,
• 15 października – Międzynarodowy Dzień Kobiet Wiejskich, ustanowiony 18 grudnia 2007,
• 6 lutego – Międzynarodowy Dzień Zerowej Tolerancji dla Okaleczania Żeńskich Narządów Płciowych, proklamowany przez WHO w 2006,
• Europejski Dzień Równych Płac oraz Międzynarodowy Dzień Wdów, których terminy bywają zmienne.

Jakie święta towarzyszą 8 marca w Polsce?

Obok Dnia Kobiet funkcjonują u nas także Dzień Mężczyzny obchodzony 10 marca oraz Dzień Chłopaka przypadający 30 września. Międzynarodowy Dzień Mężczyzn wypada natomiast 19 listopada i ma bardziej globalny charakter.